برنج یکی از آلیاژهای پرکاربرد در صنعت تاسیسات ساختمانی است که بهدلیل ویژگیهای مکانیکی، شیمیایی و فیزیکی منحصربهفرد خود نقش مهمی در ساخت انواع اتصالات، شیرآلات و ابزار انتقال سیالات ایفا میکند. در میان محصولات مختلف، شیرهای توپی (Ball Valves) و شیلنگهای حصیری (Braided Hoses) جایگاه ویژهای دارند. این محصولات در سیستمهای آبرسانی، گرمایشی، سرمایشی، گازرسانی و تأسیسات بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرند و دوام و کیفیت آنها ارتباط مستقیم با جنس متریال بهکار رفته دارد.
چرا برنج در تاسیسات ساختمانی اهمیت دارد؟
برنج آلیاژی از مس و روی است که بسته به درصد ترکیب، خواص مختلفی پیدا میکند. علت استفاده گسترده از برنج در تأسیسات ساختمانی را میتوان در ویژگیهای زیر دانست:
- مقاومت بالا در برابر خوردگی و رطوبت
- طول عمر زیاد در تماس مستقیم با آب
- شکلپذیری مناسب برای تولید قطعات دقیق
- تحمل فشار و دمای بالا
- قابلیت آبکاری و زیبایی ظاهری
- عدم ایجاد طعم و بو در آب مصرفی
به همین دلیل برنج نسبت به آهن و پلاستیک عملکرد بهتر و ایمنتری در سیستمهای لولهکشی دارد.
خواص فیزیکی و شیمیایی برنج مورد استفاده در شیرآلات:
برنج دارای ویژگیهایی مانند مقاومت در برابر اکسیداسیون، مقاومت کششی مناسب، قابلیت ماشینکاری دقیق و سازگاری با آب شهری است. این خصوصیات موجب شده در تولید:
- شیرهای توپی
- مغزیها
- اتصالات رزوهای
- بدنه و اتصالات شیلنگهای حصیری
بهطور گسترده مورد استفاده قرار گیرد.
کاربرد برنج در تولید شیرهای توپی (Ball Valve)
شیر توپی چیست؟
شیر توپی شیری است که با چرخش یک توپ سوراخدار جریان آب را باز و بسته میکند. این شیرها به دلیل سبک بودن و عملکرد سریع، در تأسیسات ساختمانی بسیار پرکاربرد هستند.
چرا از برنج در شیر توپی استفاده میشود؟
زیرا برنج:
-
- در برابر فشار آب مقاوم است
- زنگ نمیزند
- در دمای بالا تغییر شکل نمیدهد
- در تماس با کلر و مواد شیمیایی آب پایدار است
- سطح داخلی صافی دارد و افت فشار را کاهش میدهد
اجزای برنجی در شیر توپی
در شیرهای توپی باکیفیت معمولاً موارد زیر از برنج تولید میشود:
- بدنه شیر
- توپ داخلی
- ساقه شیر
- مغزی اتصال
کاربرد برنج در شیلنگهای حصیری (Braided Hose):
شیلنگ حصیری چیست؟
شیلنگ حصیری دارای مغزی لاستیکی(EPDM) و روکش فلزی(استیل) بافتهشده است که برای اتصال تجهیزات مختلف به آب شهر استفاده میشود. در دو سر این شیلنگها معمولاً اتصالات برنجی نصب میشود.
نقش برنج در شیلنگهای حصیری:
برنج در ساخت اجزای زیر استفاده میشود:
- مهره اتصال
- رابط اتصال به دستگاه
- فیتینگها
این اتصالات به دلیل ساختهشدن از برنج:
- مقاومت بالایی در برابر فشار دارند
- دچار زنگزدگی نمیشوند
- با آب گرم سازگارند
- ترک و شکستگی در آنها کمتر رخ میدهد
کاربرد شیلنگهای حصیری برنجی:
این شیلنگها در موارد زیر استفاده میشوند:
- اتصال شیرآلات اهرمی
- اتصال پکیج و آبگرمکن
- ماشین لباسشویی و ظرفشویی
- روشویی و توالت فرنگی
مزایای برنج نسبت به استیل و پلاستیک در تأسیسات:
اگرچه استیل استحکام بالایی دارد و پلاستیک سبک و ارزان است، اما برنج تعادل بسیار خوبی میان قیمت، دوام و قابلیت ماشینکاری ایجاد میکند. برنج نسبت به پلاستیک تحمل دما و فشار بسیار بیشتری دارد و برخلاف آهن و فولاد دچار زنگزدگی نمیشود. به همین دلیل بهترین گزینه برای شیرهای توپی و اتصالات شیلنگهای حصیری به شمار میرود.
تاثیر کیفیت برنج بر طول عمر محصولات تأسیساتی:
کیفیت آلیاژ برنج نقش مستقیم در دوام شیرآلات و شیلنگها دارد. برنج بیکیفیت میتواند باعث:
- نشتی
- ترکخوردگی
- شکستگی رزوهها
- خوردگی زودهنگام
شود. بنابراین توصیه میشود هنگام خرید به وزن محصول، یکپارچگی بدنه و نشان استاندارد توجه شود.
نقش برنج در کاهش نشتی تأسیسات:
به دلیل رزوهپذیری عالی و سطح صاف، اتصالات برنجی در ترکیب با نوار تفلون آببندی بسیار خوبی ایجاد میکنند و احتمال نشتی در سیستم لولهکشی را کاهش میدهند.
سوالات متداول:
آیا برنج زنگ میزند؟
خیر، تنها اکسید سطحی ایجاد میشود که به داخل فلز نفوذ نمیکند.
آیا شیر توپی برنجی برای گاز مناسب است؟
در صورت داشتن استاندارد مربوطه، بله.
آیا شیلنگهای حصیری برنجی برای آب گرم مناسب هستند؟
بله، یکی از بهترین گزینهها برای آب گرم محسوب میشوند.
جمعبندی
برنج به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی، فشار و دما، به یکی از مهمترین مواد اولیه در صنعت تأسیسات ساختمانی تبدیل شده است. استفاده از برنج در شیرهای توپی و شیلنگهای حصیری موجب افزایش عمر سیستم لولهکشی، کاهش نشتی، حفظ کیفیت آب و افزایش ایمنی ساختمان میشود. انتخاب محصولات برنجی استاندارد سرمایهگذاری مطمئنی برای تاسیسات هر ساختمان به شمار میرود.
