شیلنگهای آب در نگاه اول قطعات سادهای به نظر میرسند، اما در واقع یکی از حساسترین اجزا در هر سیستم آبرسانی خانگی و نیمهصنعتی هستند. وظیفه انتقال آب با فشار، دمای متغیر و ارتعاشهای ناشی از پمپ یا پکیج، نیازمند ساختار دقیق و کیفیت بالا است.
هرگونه نشتی خیلی کوچک در شیلنگ آب میتواند منجر به خیس شدن کابینت، خرابی لوازم آشپزخانه، آسیب به پکیج، کپکزدگی، هدر رفت آب و حتی ترکیدگی کامل لوله شود.
در این مقاله عوامل اصلی نشتی در شیلنگهای آب بررسی میشود، دقیقاً در همان دسته محصولاتی که برندهایی مانند ZTF تولید میکنند.
بخش ۱: ساختار شیلنگهای آب با کیفیت (حصیری – استیل – لایه داخلی پلیمری)
شیلنگهای آب حرفهای معمولاً شامل این لایهها هستند:
لایه داخلی (Inner Tube)
جنس:
- EPDM مقاوم به دما(مناسب برای تاسیسات ساختمانی)
- PEX مقاوم به کلر
این لایه است که مستقیم با آب تماس دارد و کیفیت آن تعیینکننده، دوام شیلنگ است.
لایه تقویت (Braiding Layer)
معمولاً استیل ۳۰۴ برای جلوگیری از بادکردگی و تحمل فشار.
اتصالات (Fittings)
- برنجی فُرج شده (Forged Brass)
- یا استیل با کیفیت
- دارای رزوه استاندارد
اورینگ یا واشر:
بخش اصلی آببندی، معمولاً از این موارد تشکیل شده است:
- EPDM
- سیلیکون
- NBR
تمام نشتیها در نهایت به یکی از همین بخشها مربوط میشود.
بخش ۲: مهمترین عوامل نشتی در شیلنگهای آب
۱. اتصالات بیکیفیت (مهمترین عامل)
بیش از ۷۰٪ نشتیها از همین قسمت است.
مشکلات رایج اتصالات بیکیفیت:
- برنج ناخالص و شکننده
- ترکهای ریز در پرس
- رزوههای بدتراش
- ضخامت کم مهره
- سوختگی یا پریدگی آبکاری
در شیلنگهای آب، اگر اتصال خوب نباشد بدنه ۱۰۰٪ هم باکیفیت باشد باز هم نشتی خواهد داشت.
برندهای معتبر مثل ZTF دقیقاً روی همین موضوع سرمایهگذاری میکنند:
اتصالات فُرجی سنگین، تراشِ استاندارد، پرس دوگانه و کنترل کیفیت با فشار بالا.
خرابی اورینگ یا واشر:
اورینگها چند میلیمتریاند ولی عملکردشان حیاتی است.
دلایل خرابی:
- لهشدن در اثر بستن بیش از حد
- خشک شدن بهدلیل گرمای محیط یا تماس با شویندهها
- نفوذ آهک
- استفاده از اورینگ نامرغوب چینی
نشتی “قطرهای” معمولاً مربوط به همین بخش است.
فشار بیش از حد آب:
شیلنگهای آب استاندارد معمولاً برای فشار ۳ تا ۱۰ بار طراحی میشوند.
علائم فشار زیاد:
باد کردن نقطهای
پاشیدن آب از زیر پرس
قطعشدن یکباره
در ساختمانهایی که پمپ قوی دارند، این مشکل بسیار شایع است.
بافت استیل تقلبی یا آلیاژ ضعیف:
اگر بافت شیلنگ از استیل ۳۰۴ واقعی نباشد، نشتی «از بدنه» رخ میدهد.
نتایج استیل تقلبی:
- زنگزدگی
- خوردگی سوراخسوزنی
- کم شدن مقاومت در برابر فشار
- باز شدن بافت و نشت مویرگی
یکی از آزمونهای ساده تشخیص استیل ۳۰۴، مقاومت در برابر آهنرباست؛ ۳۰۴ جذب نمیشود.
ترکخوردگی لایه داخلی شیلنگ:
لایه داخلی (EPDM یا PEX) ممکن است دچار آسیب شود:
دلایل:
- دمای آب بیش از حد مجاز
- رسوبگذاری
- ضربههای هیدرولیکی (Water Hammer)
- خم کردن شدید و مکرر
اگر لایه داخلی آسیب ببیند نشتی معمولاً از زیر پرس بهصورت “دو شاخه” دیده میشود.
نصب اشتباه شیلنگ:
بیش از ۳۰٪ نشتیها به نصب اشتباه مربوط است:
اشتباهات رایج:
- کشیده شدن شیلنگ در حالت کشش
- پیچخوردگی هنگام نصب
- بستن بیش از حد (سفت کردن زیاد)
- نصب با زاویه
- نداشتن فضای کافی برای خم شدن استاندارد
شیلنگ باید همیشه بدون تنش، بدون پیچخوردگی و با قوس طبیعی نصب شود.
بخش ۳: راهکارهای جلوگیری از نشتی در شیلنگهای آب
انتخاب شیلنگ با برند معتبر:
برندهایی مثل ZTF این ویژگیها را رعایت میکنند:
- استیل ۳۰۴ واقعی
- اتصالات فُرجی سنگین
- واشرهای استاندارد EPDM
- تست فشار چند مرحلهای
- خرید شیلنگ بینام همیشه ریسک نشتی دارد.
۳. جلوگیری از خم شدن تیز
خم تیز باعث میشود لایه داخلی بهمرور شکسته شود.
حداقل قوس مجاز:
۳ تا ۵ برابر قطر شیلنگ
سفت نکن!
یکی از بدترین اشتباهها سفت کردن بیش از حد مهره است.
این کار باعث:له شدن واشر، خراب شدن رزوه و نشتی میشود.
استفاده از فشارشکن یا شیر اطمینان:
اگر ساختمان پمپ قوی دارد (مثلاً بالای ۴ بار)،
حتماً از فشارشکن استفاده شود.
تعویض دورهای شیلنگ
هیچ شیلنگی طول عمر بینهایت ندارد.
تعویض پیشنهادی:
شیلنگ حصیری آب هر ۳ تا ۵ سال
شیلنگهای شیرآلاتی هر ۵ سال
شیلنگ ها با روکش استیل آبگرمکن هر ۳ سال
بخش ۴: چرا شیلنگهای آب با کیفیت، مثل ZTF کمتر دچار نشتی میشوند؟
اتصالات فُرجی نه ریختگی
اتصالات ریختگی شکنندهاند:
اما اتصالات فُرجی (فشردهشده و یکپارچه) مقاومت بسیار بیشتری دارند.
استیل ۳۰۴ واقعی با بافت متراکم:
بافتهای ضعیف در فشار بالا باز میشوند
ولی بافت متراکم ۳۰۴ تحمل فشار را چند برابر میکند.
۳. کنترل کیفیت واقعی (نه صوری)
کنترل کیفیت شیلنگ قبل از بستهبندی شامل این موارد می شوند:
تست فشار، تست نشتی، تست کشش روکش و تست دمایی میشود.
۴. اورینگهای مقاوم به دما
اورینگهای ژنده و خشکشونده عامل شماره یک نشتیاند
اما در شیلنگهای باکیفیت از EPDM یا سیلیکون اصل استفاده میشود.
جمعبندی:
نشتی در شیلنگهای آب همیشه اتفاقی نیست؛
تقریباً همیشه یک دلیل مشخص دارد:
- اتصال بیکیفیت
- واشر خراب
- فشار زیاد
- نصب اشتباه
- لایه داخلی آسیبدیده
- استیل نامرغوب
